Dylemat Kaszubów: Jak upowszechnić odmianę standardową i nie zatracić bogactwa dialektalnego?

Relacja z konferencji „Europejskie i Regionalne Instrumenty Ochrony Języków Zagrożonych” (2 część)

Kaszubski działacz prof. Cezary Obracht-Prondzyński z Uniwersytetu Gdańskiego wygłosił referat o sytuacji języka kaszubskiego.

Kaszubi mogą się zdać wyłącznie na siebie oraz na państwo polskie – ponieważ nie ma państwa, gdzie kaszubszczyzna byłaby językiem państwowym. Mówi się, że to najlepiej zbadany język słowiański, ale wielki deficyt tkwi w rozpoznaniu dzisiejszej sytuacji socjolingwistycznej: kto mówi po kaszubsku, w jakich sytuacjach i od jakich czynników to zależy.

Czy mamy do czynienia z umieraniem języka? Kaszubski język umiera w rodzinie, ale przeżywa swój renesans w sferze publicznej. Pytanie, czy to wystarczy, aby zachował funkcję komunikatywną. Jakie są możliwości rewitalizacji przez sferę publiczną? Dalsze pytania to: Na ile mowa jest głównym wyznacznikiem tożsamości kaszubskiej? Jaka jest kondycja języka kaszubskiego w sferze publicznej? Czy i na ile cele Rady Języka Kaszubskiego są realizowane?

Przeczytej wiyncyj

Ôpublikowane w kategoryji: kōnferyncyje, nowe wejzdrzynie nauki, ślōnskŏ mŏwa regiōnalnŏ, wszyjske wrŏz, wydarzynia | Napisz kōmyntŏrz

Towarzystwo Danga: Sposobów ochrony i wspierania śląszczyzny nie trzeba wymyślać na nowo. Spójrzmy, jak chronią dziedzictwo językowe w Europie

Relacja z konferencji „Europejskie i Regionalne Instrumenty Ochrony Języków Zagrożonych” (1. część)

Dwa miesiące temu odbyło się niezwykłej wagi wydarzenie, które przemknęło nieomal bez echa, nie zauważone przez śląskie i ogólnopolskie media. 5 listopada w Sali Kolumnowej Sejmu RP odbyła się konferencja o ochronie języków mniejszościowych w Polsce pod tytułem „Europejskie i Regionalne Instrumenty Ochrony Języków Zagrożonych”. Konferencję tę zorganizowały Komisja Mniejszości Narodowych i Etnicznych oraz Biuro Analiz Sejmowych. Marszałek Sejmu Ewa Kopacz objęła ją honorowym patronatem. Z perspektywy śląskiej szczególnego znaczenia nabiera fakt, iż jeden z paneli dyskusji był poświęcony wyłącznie sprawom śląszczyzny.

Tŏwarzistwo Piastowaniŏ Ślōnskij Mŏwy Danga docenia dobrą wolę organizatorów oraz chęć dialogu. Śląszczyzna ciągle nie jest uznanym językiem regionalnym, a Ślązacy nie są wymienieni w ustawie o mniejszościach narodowych i etnicznych. Komisja nie miała więc obowiązku z urzędu zająć się dążeniami środowisk śląskich.

Do Sejmu przybyła liczna reprezentacja z Górnego Śląska. Wśród uczestników znaleźli się także członkowie Dangi: prezes dr Józef Kulisz oraz dr Artur Czesak, pracownik naukowy Katedry UNESCO do Badań nad Przekładem i Komunikacją Miedzykulturową na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Jagielońskiego. Byli także reprezentanci Śląskiej Ferajny, Pro Loquela Silesiana, a nawet przeciwnicy uznania języka śląskiego regionalnego skupieni wokół wicewojweody śląskiego Piotra Spyry.

Przeczytej wiyncyj

Ôpublikowane w kategoryji: kōnferyncyje, ślōnskŏ mŏwa regiōnalnŏ, wszyjske wrŏz, wydarzynia | Napisz kōmyntŏrz

Danga kontra Maria Pańczyk: Nie odwołujmy się do emocji i irracjonalnych lęków

Odpowiedź dra Henryka Jaroszewicza na tekst Marii Poździej-Pańczyk W podzięce za troskę panu Michałowi. O śląszczyźnie (Dziennik Zachodni, 13.07.2012)

Przysłuchuję się uważnie prowadzonemu na łamach Dziennika Zachodniego dialogowi Michała Smolorza i Marii Pańczyk na temat języka śląskiego. Jako że ostatnio przyszło mi komentować wypowiedź Michała Smolorza, tym razem chciałbym odnieść się w kilku słowach do tekstu Marii Pańczyk, zatytułowanego W podzięce za troskę panu Michałowi. O śląszczyźnie (DZ, 13.07.2012)

1.Marię Pańczyk, jak sama przyznaje, nie interesuje status śląszczyzny. Woli ona bowiem zachwycać się pięknem śląskich gwar i walczyć o ich zachowanie. Czyni to, zgodnie ze swoimi zapewnieniami, już przeszło dwadzieścia lat. Rzecz jasna, Marii Pańczyk należą się za te wszystkie wysiłki stokrotne podziękowania. Myślę jednak, że warto przy okazji zweryfikować efekty tych wieloletnich starań o zachowanie śląskiego gwarowego bogactwa. Niestety z żalem trzeba stwierdzić, że ich ocena może być tylko jedna – negatywna. Przeczytej wiyncyj

Ôpublikowane w kategoryji: nowe wejzdrzynie nauki, polymika, ślōnskŏ mŏwa regiōnalnŏ, wszyjske wrŏz, wystōmpiynia Dangŏrzi | Komentowanie nie jest możliwe

Wciąż trzeba tłumaczyć oczywistości

Dr Henryk Jaroszewicz: Komentarz do felietonu Michała Smolorza pt. „Belwederski autorytet końcowy”, opublikowanego w Dzienniku Zachodnim (26.09.2012)

Impulsem do napisania tych kilku słów komentarza była lektura najnowszego felietonu Michała Smolorza pt. „Belwederski autorytet końcowy”, w którym po raz kolejny na łamach Dziennika Zachodniego poruszony został problem powołania do życia regionalnego języka śląskiego. Czytając wspomniany felieton zastanawiałem się nad tym, dlaczego wciąż jeszcze trzeba tłumaczyć oczywistości? Dlaczego ciągle trzeba dowodzić tez dawno temu już udowodnionych, obalać poglądy, które współczesna lingwistyka dawno już obaliła? Przeczytej wiyncyj

Ôpublikowane w kategoryji: nowe wejzdrzynie nauki, polymika, ślōnskŏ mŏwa regiōnalnŏ, wszyjske wrŏz, wystōmpiynia Dangŏrzi | Komentowanie nie jest możliwe

Dr Henryk Jaroszewicz: „To nie plany kodyfikacji stanowią zagrożenie dla śląskiego żywiołu językowego”

Polemika z Marią Pańczyk-Poździej na łamach Gościa Niedzielnego (wywiad „Po naszymu” z 3 czerwca 2012 r.)

Z dużym zainteresowaniem przeczytałem zamieszczony w ostatnim numerze Waszego tygodnika wywiad z Marszałkinią Senatu, Marią Pańczyk-Pozdziej, w którym poruszono temat powstania języka śląskiego. Jako że urodziłem się, wychowałem i mieszkałem na Górnym Śląsku przez kilkadziesiąt lat, a od dłuższego czasu zajmuję się w swoich pracach naukowych problemem tworzenia i kodyfikacji języków słowiańskich, wyjątkowo zaciekawiły mnie poglądy wygłaszane przez Marię Pańczyk-Pozdziej. Niniejszym pozwolę więc sobie na zwięzły, polemiczny komentarz do kilku tez sformułowanych przez bohaterkę wywiadu.

Wywiad z Marią Pańczyk-Pozdziej

Wywiad z Marią Pańczyk-Pozdziej „Po naszymu” w Gościu Niedzielnym z 3. czerwca 2012 r.


Przeczytej wiyncyj

Ôpublikowane w kategoryji: nowe wejzdrzynie nauki, polymika, ślōnskŏ mŏwa regiōnalnŏ, wszyjske wrŏz | Tagi: | Komentowanie nie jest możliwe

Miałem kiedyś sen. Śnił mi się idealny Śląsk

Wywiad z prezesem Dangi w Dzienniku Zachodnim z 3. lutego 2012 r.

Miałem kiedyś sen. Śnił mi się idealny Śląsk - Wywiad z prezesem Dangi dr. Józefem Kuliszem (Dziennik Zachodni z 3. lutego 2012 r.)

Ôpublikowane w kategoryji: polymika, rozmŏwy, ślōnskŏ mŏwa regiōnalnŏ, wszyjske wrŏz, wystōmpiynia Dangŏrzi | Komentowanie nie jest możliwe

Na welōnek

Za pŏrã dni pudymy wszyscy do welōnku. Pudymy ôbiyrać deputyrowanych do Syjmu i Synatu. Tŏwarzistwo Piastowaniŏ Ślōnskij Mŏwy „Danga” namŏwiŏ wszyskich przŏcieli i wszyskich, co dlō nich ôbchowaniy ślōnskij mŏwy je ważne, do welowaniŏ tych kandidatōw, kerzi jōm wspiyrajóm i chcōm, coby ôna była ôficjalnie uznanŏ za mŏwã regiōnalnõ w Polsce. Przeczytej wiyncyj

Ôpublikowane w kategoryji: informacyje prasowe Dangi, po ślōnsku, ślōnskŏ mŏwa regiōnalnŏ, wszyjske wrŏz | Komentowanie nie jest możliwe

Śląski nie jest wsiowy!

Nowiny Rybnickie (22.06.2011) – Iza Salamon: Rozmowa z dr Józefem Kuliszem, prezesem Towarzistwa Piastowaniô Ślonskij Môwy „Danga”

Nowiny Rybnickie z 22.06.2011 r.

Wywiad „Śląski nie jest wsiowy!” (Nowiny Rybnickie z 22.06.2011)

Iza Salamon: Przepiękny cytat patronuje waszemu działaniu. To dwuwiersz Feliska Steuera (ze Sulkowa): Jak ich słysza rzóndzić, robi mi se miyło. To rzecz naszich ojców. Aż mi serce biyło Myśli Pan, że tymi słowami uda się poderwać młodych ludzi do nauki i ochrony śląskiej mowy?

Dr Józef Kulisz: Niektórych na pewno tak! Gdyby nie było tych „niektórych”, nie byłoby naszego Towarzystwa, nie byłoby tego spotkania. Dobrowolne bycie w mniejszości, świadome pielęgnowanie mniejszościowego języka jest wyborem życia pod prąd. Zapewne nie jest to droga, którą podążą tłumy, ale przecież, jak mówił poeta, tylko chore i śnięte ryby płyną z prądem. Zdrowe i silne płyną pod prąd!

A do pięknej poezji sięgamy po to, żeby przełamywać negatywne stereotypy i pokazywać, jak nasza mowa może być piękna. Piękno ma moc przyciągania. Niestety dla wielu ludzi, szczególnie młodszych, którzy nie mieli szansy poznać mowy śląskiej w domu, czy w innym środowisku, gdzie była ona normalnym medium służącym do codziennej komunikacji, mówienie po ślasku oznacza mówienie byle jaką wsiową lub slangową polszczyzną. Przeczytej wiyncyj

Ôpublikowane w kategoryji: polymika, rozmŏwy, ślōnskŏ mŏwa regiōnalnŏ, wszyjske wrŏz, wystōmpiynia Dangŏrzi | Komentowanie nie jest możliwe

Rada Języka Polskiego nie chce chronić śląszczyzny

Tŏwarzistwo Piastowaniŏ Ślōnskij Mŏwy DANGA komentuje stanowisko Rady Języka Polskiego w sprawie śląskiego języka regionalnego

„Danga” ze smutkiem przyjęła do wiadomości oficjalne stanowisko Rady Języka Polskiego, według którego mowa śląska nie spełnia formalnych wymogów, aby mogła zostać uznana za język regionalny. Przeczytej wiyncyj

Ôpublikowane w kategoryji: informacyje prasowe Dangi, polymika, ślōnskŏ mŏwa regiōnalnŏ, wszyjske wrŏz | Komentowanie nie jest możliwe

Język: śląski. Narodowość: ??? O śląskiej tożsamości, „opcji niemieckiej” i języku

Wywiad z Grzegorzem Wieczorkiem z Dangi w polskim programie radia Funkhaus Europa w Berlinie (13.04.2011)

Mam nadzieję, że debata na temat Śląska i śląskości ułatwi nam przełamanie stereotypów. Szkoda, że dyskusja rozgorzała dopiero w reakcji na wypowiedź jednego polityka – mówił na antenie Funkhaus Europa Grzegorz Wieczorek z Cottbus, współzałożyciel Towarzystwa Piastowania Śląskiej Mowy Danga. Jak wywołana przez prezesa Prawa i Sprawiedliwości debata wpłynie na rozwój Śląska i tożsamość Ślązaków? – pytał Tomasz Kycia

Całą rozmowę posłuchaj tutaj: wywiad z Grzegorzem Wieczorkiem (17 min. 50 sek.)

Wywiad opublikowano na stronach polskiego programu radia Funkhaus Europa (http://www.funkhauseuropa.de/sendungen/polski_magazyn_radiowy/)

Ôpublikowane w kategoryji: polymika, rozmŏwy, ślōnskŏ mŏwa regiōnalnŏ, wszyjske wrŏz, wystōmpiynia Dangŏrzi | Komentowanie nie jest możliwe

Nie bójma sie ślónskij môwy!

Grzegorz Wieczorek: Reakcja na artykuły* Krzysztofa Świerca w tygodniku Schlesisches Wochenblatt z początku marca 2011 r. List ukazał się w całości.

Schlesisches Wochenblatt - „Das Ringen um die Kodifizierung der schlesischen Mundart hat begonnen” („Rozpoczął się bój o kodyfikację gwary”)

Schlesisches Wochenblatt - „Das Ringen um die Kodifizierung der schlesischen Mundart hat begonnen” („Rozpoczął się bój o kodyfikację gwary”)

*1. Wieso auch nicht, aber… – Das Ringen um die Kodifizierung der schlesischen Mundart hat begonnen; 2. Komentarz Chłodnym okiem – Bój o gwarę

W artykule „Rozpoczął się bój o kodyfikację gwary” pan Krzysztof Świerc wyraża obawę, że kodyfikacja języka śląskiego odbędzie się kosztem gwar opolskich. Pogląd ten wynika z nałożenia na postulowaną kodyfikację schematu obowiązującego w języku polskim: język musi być ujednolicony i posiadać tylko jedną wąską normę.

Przeczytej wiyncyj

Ôpublikowane w kategoryji: polymika, ślōnskŏ mŏwa regiōnalnŏ, wszyjske wrŏz, wystōmpiynia Dangŏrzi | Komentowanie nie jest możliwe

Danga kontra prof. Jan Miodek. Spór o kodyfikację.

Reakcja na przedspisową dyskusję w Dzienniku Zachodnim w lutym i marcu 2011 r. Listu nie opublikowano

Umywam ręce. Jak Piłat - wywiad z prof. Janem Miodkiem (DZ, 25 marzec 2011 r.)

Umywam ręce. Jak Piłat - wywiad z prof. Janem Miodkiem (DZ, 25 marzec 2011 r.)

List prezesa Dangi do Dziennika Zachodniego  jako reakcja na wywiad z prof. Janem Miodkiem Umywam ręce. Jak Piłat (DZ, 25 marzec 2011 r.)

Od pewnego czasu toczy się na łamach Dziennika Zachodniego dyskusja na temat możliwości i celowości nadania mowie śląskiej statusu języka regionalnego. Porównując ze sobą wypowiedzi przeciwników tego pomysłu nietrudno dojść do wniosku, że posługują się oni sprzeczną argumentacją.

Przeczytej wiyncyj

Ôpublikowane w kategoryji: polymika, ślōnskŏ mŏwa regiōnalnŏ, wszyjske wrŏz, wystōmpiynia Dangŏrzi | Tagi: , , | Napisz kōmyntŏrz

Spis ludności 2011. Danga namŏwiŏ Ślōnzŏkōw: Wpisujcie ślōnskõ mŏwã.

Chcesz, coby ślōnskŏ mŏwa została ôd państwa uznanŏ? Wklej na swoji internetowyj strōnce nasze ôgłoszynie abo poślij je znajōmym (kliknij na ôbrŏzek)

Namŏwa Dangi nadanŏ jako ôgłoszynie w Nowyj Trybunie Ôpolskij (Ôpole).
Z technicznych prziczyn w staryj ôrtgrafiji Dangi:
Namôwa Dangi przed spisym 2011

Namŏwa Dangi nadanŏ jako ôgłoszynie w Dziynniku Zachodnim (Katowice):
Namŏwa Dangi nadanŏ jako ògłoszynie w Dziynniku Zachodnim:

Ôpublikowane w kategoryji: fotografije, ôbrŏzki, informacyje prasowe Dangi, inksze, napisy po ślōnsku, po ślōnsku, ślōnskŏ mŏwa regiōnalnŏ, wszyjske wrŏz, wydarzynia | Tagi: | Komentowanie nie jest możliwe

Spór o ortografię Ślabikŏrza (część II) – Erozja „autorytetów”

Dyskusja w Dzienniku Zachodnim. Dr Artur Czesak: Reakcja na wypowiedzi dr Bożeny Cząstki-Szymon i prof. Jana Miodka dotyczących rzekomych błędów ortograficznych w Gōrnoślōnskim Ślabikŏrzu. Listu nie opublikowano

Umywam ręce. Jak Piłat - wywiad z prof. Janem Miodkiem (DZ, 25 marzec 2011 r.)

Umywam ręce. Jak Piłat - wywiad z prof. Janem Miodkiem (DZ, 25 marzec 2011 r.)

Szanowni Państwo,
prasa codzienna nie jest najlepszym miejscem do dyskusji coraz bardziej specjalistycznej. Jednak aby Czytelnicy nie mieli wrażenia, że oto dano już odpór niedouczonemu polemiście, a słuszne jest to, co zawsze słyszeliśmy, czuję się zmuszony do ponownego zabrania głosu.

Dr Bożena Cząstka-Szymon każe nie uznawać ważnej śląskiej cechy językowej

Dr Bożena Cząstka-Szymon każe nie uznawać ważnej śląskiej cechy językowej (Dziennik Zachodni, 25 marzec 2011 r.)

1. Pani Doktor Bożenie Cząstce-Szymon:

– nieodrzucenie mojej argumentacji w sprawie pujdymy, zbujnik, dziubek odczytuję jako pośrednie przyznanie się do błędnej oceny przez Panią Doktor rzekomych literówek;

– na śląskim obszarze dialektalnym występuje wyraźna różnica między kontynuantem staropolskiego *ō (o długiego) oraz powstałą w wyniku innych procesów fonetycznych głoską oznaczaną w piśmie przez ů, ó, ō, pośrednią między o a u (wóz, móm ‘mam’, dóm ‘dom’, drót ‘drut’, welónek ‘wybory’, niesóm ‘niosą’) a kontynuantami dawnej samogłoski u, zarówno długiej, jak i krótkiej. Oddaje ją wspólna z polszczyzną pisownia przez odpowiednio ó i u, lub jak w Ślabikŏrzu – przez ō i u. Nie jest to kwestia błaha; Przeczytej wiyncyj

Ôpublikowane w kategoryji: nowe wejzdrzynie nauki, polymika, ślōnskŏ mŏwa regiōnalnŏ, wszyjske wrŏz, wystōmpiynia Dangŏrzi | Tagi: , , , , | Napisz kōmyntŏrz

Spór o ortografię Ślabikŏrza (część I) – O śląskiej ortografii i odpowiedzialności uczonych

Dr Artur Czesak: Reakcja na wywiad z z dr. Bożeną Cząstką-Szymon Śląska krowa zeżre żabę (Dziennik Zachodni, 11 marzec 2011 r.)

Wywiad z dr Bożeną Cząstką-Szymon „Śląska krowa zeżre żabę” (DZ 11 marca 2011 r.)

Wywiad z dr Bożeną Cząstką-Szymon „Śląska krowa zeżre żabę” (DZ 11 marca 2011 r.)

List ukazał się w DZ 14 marca 2011 r. pod tytułem „Językoznawca ma znać język

W Dzienniku Zachodnim z 11 marca ukazała się rozmowa red. Teresy Semik z dr Bożeną Cząstką-Szymon pt. Śląska krowa zeżre żabę. Na początku poruszono kwestię obecnej w Gōrnoślōnskim ślabikŏrzu pisowni pujdymy, zbujnik, dziubek. Dziennikarz ma prawo nie wiedzieć, więc w imieniu swoim i czytelników pyta, językoznawca ma się znać na języku i rzetelnie odpowiedzieć. Przeczytej wiyncyj

Ôpublikowane w kategoryji: nowe wejzdrzynie nauki, polymika, ślōnskŏ mŏwa regiōnalnŏ, wszyjske wrŏz, wydarzynia, wystōmpiynia Dangŏrzi | Tagi: , , | Komentowanie nie jest możliwe

„Nowy” język śląski i legenda o 13 gwarach

Dr Artur Czesak: Głos w dyskusji w „Dzienniku Zachodnim” (18 i 25 luty 2011 r.) – listu nie opublikowano

Wywiad z prof. Heleną Synowiec

Wywiad z prof. Heleną Synowiec - Dziennik Zachodni (18.02.2011 r.) - Kliknij na ôbrŏzek

Obserwuję ostatnią dyskusję w „Dzienniku Zachodnim”, ożywioną debatą w sejmowej komisji mniejszości narodowych oraz konferencją i publikacjami związanymi z Dniem Języka Ojczystego.

Najpierw zajmę się kwestią zmityzowanej, a może pechowej liczby 13 gwar. Liczba wygląda efektownie, przemawia do potocznej wyobraźni i wydaje się mieć moc argumentu w dyskusji o niemożności skodyfikowania śląskiej ortografii i postulowania nadania językowi śląskiemu prawnego statusu języka regionalnego.

Przeczytej wiyncyj

Ôpublikowane w kategoryji: nowe wejzdrzynie nauki, polymika, ślōnskŏ mŏwa regiōnalnŏ, wszyjske wrŏz, wystōmpiynia Dangŏrzi | Tagi: , , , , | Komentowanie nie jest możliwe

Danga kontra prof. Synowiec: Dlaczego brak możliwości edukacji ma być cnotą?

Wywiad z prof. Heleną Synowiec

Wywiad z prof. Heleną Synowiec - Dziennik Zachodni (18.02.2011 r.) - Kliknij na ôbrŏzek

Reakcja na wywiad z prof. Heleną Synowiec z Uniwersytetu Śląskiego „Nasza godka to nie język” (Dziennik Zachodni, 18.02.2011 r. – opublikowano mały fragment)

W wywiadzie „Nasza godka to nie język” w Dzienniku Zachodnim z 18 lutego 2011 r. pani prof. Helena Synowiec stwierdza, że kodyfikacja języka śląskiego oraz nadanie mu statusu języka regionalnego „zmierza do ujednolicenia, uznania cech jednego obszaru gwarowego za główne”. Konsekwencją takiego działania miałoby być powstanie sztucznego języka, który wcale „nie byłby już taki nasz”, i narzucenie go większości Ślązaków.  Przeczytej wiyncyj

Ôpublikowane w kategoryji: informacyje prasowe Dangi, polymika, ślōnskŏ mŏwa regiōnalnŏ, wszyjske wrŏz | Tagi: , | Komentowanie nie jest możliwe

Czy etnolekt śląski winien mieć status języka regionalnego?

Dr Artur Czesak (Uniwersytet Jagielloński), Katowice 2009

Oczywiście rozstrzygnięcie może zapaść tylko na gruncie prawodawstwa państwowego,
czyli politycznym, ale na wcześniejszym etapie prosi się o odpowiedzi m.in.
językoznawców. Dla językoznawstwa zaś status danego systemu językowego jest
mniej istotny i wtórny wobec uwarunkowań historycznych i demograficznych, które
sprawiły, że jakiś system językowy rozprzestrzenił się na większym lub mniejszym
terytorium, a ludzie nim się posługujący stworzyli trwały organizm państwowy bądź
Ôpublikowane w kategoryji: kōnferyncyje, nowe wejzdrzynie nauki, ślōnskŏ mŏwa regiōnalnŏ, wszyjske wrŏz, wydarzynia, wystōmpiynia Dangŏrzi | Tagi: , , , , | Komentowanie nie jest możliwe

Mowa Górnoślązaków – nowe otwarcie?

Dr Artur Czesak (Uniwersytet Jagielloński), tekst opublikowany w: Śląsko godka. Materiały z konferencji „Śląsko godka – jeszcze gwara czy jednak już język” z 30 czerwca 2008 roku

Świadom historyczności chwili, wdzięczny za zaproszenie na tę konferencję, na własną odpowiedzialność podejmuję refleksję nad obecną sytuacją języka Górnoślązaków. Pragnę zwrócić uwagę na kilka kwestii, które są według mnie istotne i podejście do nich oraz sposób ich rozwiązania może zaważyć na przyszłości ślónskyj godki. Cały tekst (PDF)

Ôpublikowane w kategoryji: kōnferyncyje, nowe wejzdrzynie nauki, ślōnskŏ mŏwa regiōnalnŏ, wszyjske wrŏz, wydarzynia, wystōmpiynia Dangŏrzi | Tagi: , , , , | Komentowanie nie jest możliwe

Potrzebujemy języka!

Nasze narzecze jest pociemniałe i twarde
Jak drzewo, które długo leżało pod wodą.
W naszym narzeczu mówimy niewyraźnie i
Cicho, bowiem języki nasze są podcięte.
Nasze narzecze rozumie Pan Bóg, a także
Śmierć – czujemy to wieczorami, przed zaśnięciem.
Jan Goczoł

Nasza mowa wymiera. Jak mówi czasami prof. Miodek, „wycofuje się”. Można ją jeszcze usłyszeć na terenach wiejskich, z dala od centrów kulturalnych, raczej od ludzi starszych wiekiem. Młodzi mieszkańcy miast, ludzie lepiej wykształceni, choć przeważnie jeszcze nieźle ją rozumieją, nie chcą się już nią posługiwać. Przeczytej wiyncyj

Ôpublikowane w kategoryji: inksze, polymika, ślōnskŏ mŏwa regiōnalnŏ, wszyjske wrŏz | Tagi: | Komentowanie nie jest możliwe

Dobry Pōn Bōg dŏł nōm mŏwã ślōnskõ

List przeczytany na mszy 22.10.2010 r. w Kościele Mysłowicach

SZCZYŃŚĆ WŌM BOŻE,

Tak jak jakiś czas tymu, tak i dzisioj trefiła mi sie sposobność, coby przeczytać wōm list „Tôwarzistwa Piastowaniô Ślónskij Môwy DANGA” nakerowany do wszyskich wiernych, kerzi żyjōm na Ślōnsku i mu dobrze życzōm, a nojbardzi do tych, co chcōm uchować naszã ślōnskõ mŏwã. Przeczytej wiyncyj

Ôpublikowane w kategoryji: inksze, Kościōł, po ślōnsku, wszyjske wrŏz, wydarzynia, wystōmpiynia Dangŏrzi | Tagi: | Komentowanie nie jest możliwe

„Potrzebne jest myślenie syntetyczne”

Rozmowa o Gōrnoślōnskim Ślabikŏrzu i o języku śląskim z prezesem Tôwarzistwa Piastowaniô Ślónskij Môwy DANGA p. Józefem Kuliszem. Rozmawiał Grzegorz Wieczorek

17 listopada 2010 r. na zaproszenie Domu Kultury w Koszęcinie, w ramach Uniwersytetu Trzeciego Wieku, prezes Tôwarzistwa Piastowaniô Ślónskij Môwy „Danga” p. Józef Kulisz wygłosił prelekcję na temat „Czamu nōm tak ciynżko rzōndzić i pisać piyknie po ślōnsku? Pŏrã słōw ô tym, jak sie traci mŏwa naszych starzikōw. Podczas prelekcji m. in. prezentowany był Gōrnoślōnski ślabikŏrz, czyli pierwszy elementarz do nauki mowy śląskiej dla dzieci. W przygotowaniu podręcznika aktywny udział brali członkowie „Dangi”.

Gōrnoślōnski Ślabikŏrz

Przeczytej wiyncyj

Ôpublikowane w kategoryji: fotografije, ôbrŏzki, informacyje prasowe Dangi, napisy po ślōnsku, polymika, rozmŏwy, ślōnskŏ mŏwa regiōnalnŏ, wszyjske wrŏz, wydarzynia | Komentowanie nie jest możliwe

Nie wystarczy edukować o śląskiej mowie – czas zacząć jej uczyć!

Komentarz „Dangi” do konferencji W kręgu śląskiej kultury, tradycji i dialektu, która odbyła się 19.10.2010 r. w Warszawie

19 października odbyła się w Senacie konferencja W kręgu śląskiej kultury, tradycji i dialektu zorganizowana z okazji dwudziestej edycji konkursu Po naszymu, czyli po śląsku. Uczestnikami spotkania byli prawie wyłącznie zwolennicy obowiązującego dotychczas pojmowania mowy śląskiej jako gwary, która powinna istnieć wyłącznie jako język mówiony, którą można i należy badać, ale której nie należy nauczać. Uczestnicy spotkania zgodnie opowiedzieli się przeciwko kodyfikacji śląskiej mowy i przeciwko jej uznaniu za język regionalny. Tôwarzistwo Piastowaniô Ślónskij Môwy „Danga” uważa stare sposoby postrzegania śląszczyzny za nieprzystające do nowych czasów. Mowa śląska będzie miała szansę przetrwania, jeśli każdy zainteresowany będzie mógł sięgnąć po odpowiednie pomoce naukowe i uczyć się nie o śląskiej mowie, ale doskonalić czynną sprawność w posługiwaniu się nią. Przeczytej wiyncyj

Ôpublikowane w kategoryji: informacyje prasowe Dangi, kōnferyncyje, polymika, ślōnskŏ mŏwa regiōnalnŏ, wszyjske wrŏz, wydarzynia | Tagi: , , , , | Komentowanie nie jest możliwe

Co tam rzegoce we krzipopie?

Danga zaprôszô na wieczornõ wandrówkã po czyszeckich barzołach

Plakat: zaproszynie na wandrówkã "Co tam rzegoce we krzipopie?"

Na mokrich łónkach, w kanarkach i we krzipopach bez dziyń dzieje se małowiela. Ale na wieczór, jak skoro słóneczko straci se za lasã, zdô se, iże barzoły se budzóm do nowégo życiô. Òrôz poczynô wszandzie rzegotać, kumkać, kwakać a żwakać. Wodnô gadzina mô swojé coroczné weselné zgrómadzynié – przepiykni wiosynno-letni żabi kóncert! Przeczytej wiyncyj

Ôpublikowane w kategoryji: fotografije, ôbrŏzki, informacyje prasowe Dangi, napisy po ślōnsku, natura, ôbywatelske inicjatywy, po ślōnsku, terminy, wszyjske wrŏz, wydarzynia | Tagi: | Komentowanie nie jest możliwe

Śląscy literaci zapoznali się z propozycją ortografii dla języka śląskiego

Rybnik. 26 listopada w filii Uniwersytetu Śląskiego w Rybniku odbyła się konferencja Omówienie zasad pisowni śląskiej – wyzwania współczesności. Celem spotkania było zebranie autorów tworzących w mowie śląskiej i zapoznanie ich ze wstępnymi propozycjami dotyczącymi kodyfikacji śląskiej pisowni. Rybnickie spotkanie powinno stać się zaczątkiem tworzenia się prawdziwego śląskiego środowiska literackiego. Przeczytej wiyncyj

Ôpublikowane w kategoryji: informacyje prasowe Dangi, kōnferyncyje, ślōnskŏ mŏwa regiōnalnŏ, wszyjske wrŏz, wydarzynia | Tagi: | Komentowanie nie jest możliwe

Wypełnijmy duchowy testament Feliksa Steuera

Uczczono 120 rocznicę urodzin wielkiego syna Ziemi Śląskiej

Sułków koło Głubczyc (po śląsku: Sulków). W sobotę 7 listopada odbyły się obchody 120 rocznicy urodzin wielkiego syna Ziemi Śląskiej – Feliksa Steuera. Organizatorem było Stowarzyszenie Miłośników Sułkowa. Pochodzący z Sułkowa Feliks Steuer był nauczycielem, naukowcem, miłośnikiem i badaczem gwar śląskich, a także pisarzem i poetą. Przed ponad siedemdziesięciu laty podjął jedną z pierwszych świadomych prób tworzenia wysokiej literatury w mowie śląskiej. Szlachetna prostota i piękno wierszy Steuera czynią z nich obowiązkową lekturę dla każdego miłośnika śląskiej mowy. Przeczytej wiyncyj

Ôpublikowane w kategoryji: historyjŏ, informacyje prasowe Dangi, kōnferyncyje, wielke Ślōnzŏki, wszyjske wrŏz, wydarzynia | Tagi: , | Komentowanie nie jest możliwe

„Pómóżcie retować naszã ślónskõ môwã!“

Wywiad z członkiem zarządu Dangi Leonem Sładkiem z okazji I Marszu Jedności Górnośląskiej w Opolu

Tydzień temu odbył się w Opolu I Marsz Jedności Górnośląskiej zorganizowany przez Ruch Autonomii Śląska. W demonstracji wzięło udział również Tôwarzistwo Piastowaniô Ślónskij Môwy Danga z Ciska (woj. opolskie), którego członkowie pojawili się z jedynym transparentem zawierającym pełne zdanie po śląsku: „Pómóżcie retować naszã ślónskõ môwã“. Owego cichego apelu Dangi media raczej nie dostrzegły– relacje zdominowały tematy uznane za kontrowersyjne: postulat połączenia województw opolskiego i śląskiego, wykrzykiwane głośno hasła, kolorowe flagi oraz kontrdemonstracja grupki pseudopatriotów z faszyzującego Obozu Radykalno-Narodowego. Zupełnie niesłusznie – twierdzą członkowie Dangi – ponieważ nasze przesłanie dotyka problemu, który na przyszłości śląskiej grupy etnicznej i śląskiego dziedzictwa językowego zaważy bardziej niż jakikolwiek postulat natury stricte politycznej.

„Pómóżcie retować naszã ślónskõ môwã!“

Po mszy na Górze Św. Anny: (od lewej) przewodniczący koła RAŚ w Mysłowicach Lucjan Tomecki, członek Dangi ks. Joachim Zok, członek zarządu Dangi Leon Sładek, założyciel odpowiednika RAŚ w Niemczech Robert Starosta, Bernard Skórok (fundator naszego transparentu) oraz prezes Dangi dr. Józef Kulisz.

Przeczytej wiyncyj

Ôpublikowane w kategoryji: fotografije, ôbrŏzki, informacyje prasowe Dangi, napisy po ślōnsku, rozmŏwy, wszyjske wrŏz, wydarzynia | Tagi: | Komentowanie nie jest możliwe

Jak sie mogã starać ò òbchowanie òjcowyj môwy?

List przeczytany pó mszy na Górze Św. Anny, 17 października 2009 r.

Moc już sie Ślónzôki narzóndziyli ò tym, iże trza sie starać ò to, coby ślónskõ môwã òbchować. Zdô mi sie, że dzisioj rozumiyniy tego rozprzestrzyniyło sie miyndzy nami i małowiela żôdyn już niy jes tymu przeciwny. Starómy sie, coby nasza môwa była òficjalnie uznanô, próbujymy budować kómisyjõ kodyfikacyjnõ. Chcieli by my ale dzisioj pouwôżać niy nad kómisyjami kodyfikacyjnymi i prawym sejmowym, ale nad tym, co kôżdy z nôs może sóm ku tymu zrobić, coby naszã òjcowõ môwã retować.  Przeczytej wiyncyj

Ôpublikowane w kategoryji: fotografije, ôbrŏzki, Kościōł, po ślōnsku, wszyjske wrŏz, wystōmpiynia Dangŏrzi | Tagi: , | Komentowanie nie jest możliwe

Co otworzy śląską puszkę Pandory?

Stanowisko Tôwarzistwa Piastowaniô Ślónskij Môwy Danga w związku z artykułem „Dwie dusze Ślązaka” opublikowanym w Newsweeku 32/2009

Puszka Pandory to symbol nieszczęść, czegoś, co wywołuje mnóstwo nieprzewidzianych trudności, źródło niekończących się smutków i kłopotów. Taką definicję podaje popularna internetowa encyklopedia „Wikipedia”. W wywiadzie „Dwie dusze Ślązaka” (Newsweek 32/2009) pani prof. Dorota Simonides wyraża pogląd – ku naszemu ogromnemu zdumieniu – że ewentualne uznanie śląskiej mowy za język regionalny otworzy „puszkę Pandory”. Niestety czytelnik nie dowiaduje się, na czym by miało polegać owo niekończące się pasmo smutków i kłopotów. Czy nieszczęściem tym miałoby być istnienie w Rzeczypospolitej kilku języków regionalnych, np. śląskiego i góralskiego? Przecież „język regionalny” jako kategoria prawna (a nie ściśle językoznawcza) ma służyć dobru powszechnemu, jakim jest bogactwo kulturowe społeczeństwa. Z założenia jest to narzędzie, za pomocą którego zainteresowane społeczności mogą stworzyć przeciwwagę dla kulturowej unifikacji i uniformizacji współczesnego świata.
Przeczytej wiyncyj

Ôpublikowane w kategoryji: informacyje prasowe Dangi, polymika, wszyjske wrŏz | Tagi: , , , | Komentowanie nie jest możliwe

Ò snôżność naszyj môwy

List po ślónsku przeczytany na mszy w Kościele Mariackim w Mysłowicach 22. siyrpnia 2009 r.

Kiej spóminómy dzisioj rocznicã krztu Ślónska, to trza spómnieć tyż świyntych Kosztanta i Metodego (podug słownika ze Św. Anny, miano Cyryl, abo Konstantin, po ślónsku wymôwiô sie Kosztant). Ci to świynci majóm wielkõ zasugã dlô wszyskich nôrodów słowiańskich, bo piyrsi przetumaczyli Pismo Św. na słowiańskõ môwã. Bez tóż nasze òjce poradzili Słowo Boże zrozumieć, a jak poradziyli jy zrozumieć, to mógli tyż uwierzić i jy przijóńć. Tak sie chrześcijańskô wiara mógła rozprzestrzynić miyndzy Słowianami. Przeczytej wiyncyj

Ôpublikowane w kategoryji: Kościōł, po ślōnsku, wszyjske wrŏz, wystōmpiynia Dangŏrzi | Tagi: , , | Komentowanie nie jest możliwe